Bakan Fidan: Türkiye'den Bulgaristan'a doğal gaz iletim kapasitesinin artırılması stratejik önem taşıyor

Bakan Hakan Fidan, Bulgaristan Haber Ajansına (BTA) mülakat verdi.

NATO müttefiki olan Türkiye ve Bulgaristan'ın yaşanan küresel çatışmalarda yürüttüğü koordinasyona ilişkin konuşan Fidan, "Orta Doğu'da ahiren yaşanan gelişmeler, güvenlik ortamının ne kadar hızlı değişebildiğini ve İttifakın güney kanadından neşet eden tehditlerin, bölgenin ötesindeki yansımalarının etkisini ortaya koymuştur. Ülkemize yönelik ateşlenen füzeler karşısında hızla harekete geçilmiş olması, NATO'nun etkinliği ve küresel ve bölgesel güvenliğin korunmasında üstlendiği caydırıcı rolün ehemmiyeti ile müttefikler arası birlik ve dayanışmanın önemini bir kez daha göstermiştir." dedi.

Fidan, Türkiye ve Bulgaristan'ın, İttifakın güneydoğu kanadını oluşturan iki stratejik ortak olarak gelişmeleri yakından takip ettiğini belirterek "Askeri makamlarımız ülkelerimizin hava ve füze savunma sisteminin güçlendirilmesi ve desteklenmesi konusunda atılabilecek ilave adımları değerlendirmeye hazırdır. NATO şemsiyesi altında sınır güvenliği, erken uyarı sistemleri ve istihbarat paylaşımı konularında Sofya yönetimiyle tam bir eş güdüm içerisindeyiz. Bölgesel bir tırmanmanın önlenmesi adına iki müttefik olarak ortak kararlılığımızı sürdürüyoruz." diye konuştu.

Türkiye, Bulgaristan ve Romanya'nın, 2024'te, Karadeniz'in güvenliğini tehdit eden deniz mayınları temizlemek için başlattığı uygulamaya değinen Fidan, şunları kaydetti:

"Bulgaristan'da kain İleri Kara Kuvvetlerine (FLF) personel katkımız ve İttifakın Doğu Kanadında belirli aralıklarla görev icra eden unsurlarımız aracılığıyla operasyonel işbirliğimizi geliştirmeye gayret ediyoruz. Karadeniz ve Doğu Akdeniz'de kilit bir müttefik ve net bir güvenlik sağlayıcısı olarak, NATO'nun caydırıcılık ve savunma konumlanmasının güçlendirilmesine yönelik çalışmalara İttifak bünyesinde aktif katkı sağlamaya devam ediyoruz.

Türkiye 360 derece güvenlik anlayışı doğrultusunda NATO bünyesinde katkılarını artırırken müttefikleriyle de ikili ölçekte savunma işbirliğini geliştirmeyi arzu etmektedir. Karadeniz ve Balkanlar başta olmak üzere Bulgaristan'la güvenlik ve savunma alanında işbirliğimizi daha da ileriye taşımak istiyoruz."

Fidan, 2024'teki son Bulgaristan ziyaretinin ardından geçen iki yıllık süreçte, ilişkilerin komşuluk ve NATO müttefikliği temelinde olumlu seyrettiğini söyledi.

İkili ticaret hacminin istikrarlı bir şekilde artarak, 10 milyar dolar hedefine yaklaşması, sınır kapılarındaki modernizasyon çalışmaları, ulaştırma ve altyapı çalışmaları kapsamındaki bağlantısallık projelerinde ortaya koyulan ortak iradenin bu dönemin en büyük kazanımı olduğunu vurgulayan Fidan, "Türk şirketleri Bulgaristan'da yatırım yapmaya artan bir ilgi duymaktadır. Bizler de iki ülke arasında karşılıklı yatırımların artmasını teşvik ediyor, ikili temaslarımızda bu hususun da üzerinde duruyoruz. Ayrıca iki ülke arasındaki insan odaklı diplomasi köprüleri ve kültürel projeler halklarımızı daha da yakınlaştırmaktadır. 2025 yılında Türkiye'ye Bulgaristan'dan gelen turist sayısı 2 milyon 800 bini aşmıştır. Bu sayıyı önümüzdeki yıllarda daha da artırmak niyetindeyiz." ifadelerini kullandı.

"Sürdürülebilir ve güçlü hükümetin varlığı, Balkanlar'ın istikrarı açısından hayati öneme sahip"

Bakan Fidan, Bulgaristan'da uzun süren koalisyon veya geçici hükümetler döneminin ardından, parlamentoda net bir çoğunluğa sahip istikrarlı bir siyasi iradenin tecelli etmiş olmasının Bulgaristan halkı ve Bulgaristan-Türkiye ikili ilişkileri için hayırlı olmasını diledi.

Sofya'da sürdürülebilir ve güçlü bir hükümetin varlığının sadece Bulgaristan'ın refahı için değil, Balkanlar'ın istikrarı ve ortak projelerin geleceği açısından da hayati öneme sahip olduğunun altını çizen Fidan, "Bu durum, enerji, lojistik ve güvenlik alanlarında askıda bekleyen ya da uzun vadeli planlama gerektiren stratejik dosyaları çok daha hızlı ve kararlı bir şekilde neticelendirmemize imkan tanıyacaktır. Ayrıca, istikrarlı bir hükümetin getirdiği işlerlik, Bulgaristan halkının soydaşlarımız dahil tüm kesimlerinin refahını ve yaşam kalitesini artıracak hizmetlerin uygulamaya konmasında son derece önemlidir." dedi.

Bulgaristan'daki Türk toplumu

"Balkanlar'da en fazla soydaşımızın bulunduğu ülkelerin başında gelen Bulgaristan'daki soydaşlarımız, Türkiye-Bulgaristan ilişkilerinin en önemli veçhelerinden birisini oluşturmakta olup, ülkelerimiz arasında sadece sarsılmaz bir gönül köprüsü değil, aynı zamanda Bulgaristan demokrasisinin ve toplumsal barışının en önemli güvencelerinden birini teşkil etmektedir." ifadesini kullanan Fidan, soydaşların demokratik haklarını kullanarak parlamentoda güçlü şekilde temsil edilmelerinden memnuniyet duyduklarını belirtti.

Fidan, soydaşların huzur ve beraberlik içinde Bulgaristan'ın siyasi, toplumsal, iktisadi ve kültürel hayatına katkıda bulunmaya devam etmelerini istediklerini vurguladı.

Enerji iş birliği

Bakan Fidan, Boru Hatları İle Petrol Taşıma Anonim Şirketi (BOTAŞ)-Bulgargaz arasındaki anlaşmaya ilişkin soruyu cevaplayarak "2023 başında imzalanan BOTAŞ-Bulgargaz anlaşması esasen Rusya'dan doğal gaz alımının kesildiği, Bulgaristan'ın enerji tedarikinde arz kesintileriyle karşı karşıya kaldığı ve alternatif kaynak arayışında olduğu bir dönemde Bulgaristan'ın arz güvenliğini tahkim eden stratejik bir hamleydi." diye konuştu.

Türkiye'nin, bu süreçte komşusu ve müttefiki Bulgaristan'ın enerji arz güvenliğine katkı sağlamayı bir sorumluluk olarak görerek gerekli desteği sunduğuna değinen Fidan, anlaşmanın temel amacının Bulgaristan'ın farklı kaynaklara erişimini kolaylaştırmak ve bölgesel enerji güvenliğine katkıda bulunmak olduğunu belirtti.

Fidan, "Türkiye ve Bulgaristan, bölgemizde enerji alanında her zaman güvenilir birer ortak olmuştur. BOTAŞ-Bulgargaz anlaşması, iki ülkenin işbirliğinin ötesinde, Avrupa'nın enerji güvenliğinin sağlanmasına da katkı yapabilecek altyapıyı sunmaktadır." diyerek, bu konunun, ilgili kurumlar arasında uzun süredir yapıcı diyalog çerçevesinde ele alındığını söyledi.

"Kazan-kazan" ilkesi çerçevesinde, iki ülkenin de ticari ve hukuki çıkarlarını gözeten, günün değişen koşullarına uyumlu bir güncelleme için makamların temas halinde olduğu bilgisini paylaşan Fidan, Bulgaristan'la enerji alanındaki önemli ilişkileri geliştirmeyi istediklerini dile getirdi.

Fidan, "Amacımız Türkiye-Bulgaristan doğal gaz iletim kapasitesinin artırılmasını da içerecek kapsamlı bir enerji işbirliği anlaşması imzalayarak ilişkilerimizi daha da ileriye taşımaktır." diye konuştu.

Balkanlarda bölgesel sahiplenme vurgusu

Türkiye'nin "bölgesel sahiplenme" ve "kapsayıcılık" ilkelerini gözeterek, bölgede işbirliği mekanizmalarının geliştirilmesi üzerinde hassasiyetle durduğunun altını çizen Fidan, 13 Balkan ülkesini bir araya getiren ve kurucu üyesi olduğu Güneydoğu Avrupa İşbirliği Süreci'ne (GDAÜ) özel önem verdiklerini dile getirdi.

Fidan, GDAÜ Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nde Türkiye'nin Balkanların ayrılmaz bir parçası olduğunu ifade ederek, bölgede barış ve istikrar ortamının korunmasının Türkiye'nin dış politikasının öncelikleri arasında yer aldığını vurgulayacakları bilgisini paylaştı.

Bölgesel sorunlara bölgesel çözümler bulunması anlayışı temelinde "bölgesel sahiplenme ilkesinin" önem taşıdığına da değineceklerini aktaran Fidan, bölge ülkelerinin geleceğinin birbirine bağlı olduğu ve GDAÜ çatısı altında bölgesel işbirliğinin sürdürülmesinin öneminden bahsedeceklerini kaydetti.

Fidan, barış ortamının sürdürülmesinin yalnızca askeri yollarla mümkün olamayacağına işaret ederek, kapsayıcı ve yapıcı diyaloğun önemine, Balkan Barış Platformu başta olmak üzere Türkiye'nin bölge ülkeleriyle kurduğu istişare mekanizmalarının yararına ve son uluslararası gelişmelerin bölgesel işbirliğinin önemini arttırdığına değineceğini söyledi.

Türkiye'nin AB üyelik süreci

Avrupa Birliği (AB) üyeliğinin Türkiye için stratejik öncelik olmaya devam ettiğinin altını çizen Fidan, şunları sözlerine ekledi:

"Ülkemizin AB'ye katılım sürecini, konjonktürel ve kısa vadeli hesaplarla değerlendirmek hata olur. Neticede bugün AB üyesi olan ülkelerin neredeyse yarısı Avrupa ailesinin parçası olarak kabul görmezken biz vardık. AB ile tam üyelik hedefi içeren Ortak Anlaşmamızı 1963 yılında imzaladık. Tam üyeliğin merhalesi olan Gümrük Birliği’ni 1996’da yürürlüğe koyduk."

Fidan, AB ile ekonomik ve ticari ilişkilerin kapsamlı ortaklığın temel unsurlarından biri olduğunu vurgulayarak, AB'nin Türkiye'nin en büyük, Türkiye'nin ise AB'nin beşinci büyük ticaret ortağı olduğunu anımsattı.

Bakan Fidan, Türkiye-AB ikili ticaret hacminin güçlü ekonomik ilişkilerin bir göstergesi olarak 2025'te yaklaşık 233 milyar dolara ulaştığına dikkati çekti.

Türkiye-AB ilişkilerinin köklü kurumsal zemin ve uzun yıllara dayanan ticari, ekonomik ve toplumlar arası bütünleşme geçmişi üzerine inşa edildiğinin altını çizen Fidan, "Son dönemde giderek yoğunlaşan küresel kırılmalar, hızlı dönüşümler ve çok yönlü tehdit algılamaları, AB'yi köklü bir dönüşümün eşiğine getirmiştir. Güvenlikten, ekonomi ve ticarete her alanda, bildiğimiz dünyanın sonuna geldik ve tüm bu gelişmeler AB'yi derinden etkiliyor." dedi.

Fidan, bugün uluslararası sistemin büyük dönüşüm içindeyken AB'nin mevcut kurumsal yapısıyla devam etmesinin mümkün olmadığı değerlendirmesinde bulunarak, "AB'nin yaşayacağı değişime paralel olarak ülkemizle ilişkileri de yeniden ele alınacaktır. Ülkemizin üyelik sürecinin ileriye taşınması hem bizim hem AB'nin lehinedir ki bu zihinsel dönüşümün AB içinde yeniden filizlendiğini, Türkiye'nin öneminin her geçen gün daha yüksek sesle dile getirildiğini gözlemliyoruz." ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin üyeliğine ilişkin siyasi iradenin yeniden ve açık bir şekilde ortaya konulması ve üyelik perspektifinin somut adımlarla desteklenerek teyit edilmesinin sürecin yeniden ivme kazanmasına katkı sağlayacağını söyleyen Fidan, Türkiye'nin üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmeye hazır olduğunu ve AB ile ilişkilerin karşılıklı yarar, diyalog ve işbirliği temelinde her alanda geliştirilmesine önem verdiğini kaydetti.

"(Doğalgaz iletim kapasitesinin artırılması) Doğu Avrupa’nın enerji güvenliği bakımından stratejik önem taşımakta"

Fidan, son gelişmelerin ülkeler arasındaki bağlantısallığın ne denli önemli olduğunu bir kez daha ortaya koyduğunu belirterek, enerji, ulaştırma ve lojistik alanlarındaki bağlantıların güçlendirilmesinin yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda stratejik bir öncelik olarak gördüklerini ifade etti ve bu kapsamda Bulgaristan ile hayata geçirilmesi planlanan somut projelerin bulunduğunu dile getirdi.

Enerji alanında doğalgaz altyapılarının güçlendirilmesi, enterkonneksiyonların geliştirilmesi ve enerji arz güvenliğinin artırılmasının iki ülke arasındaki ortak gündemlerin önemli başlıkları olduğuna dikkati çeken Fidan, şöyle devam etti:

"Ulaştırma alanında ise sınır geçişlerinin hızlandırılması, demiryolu ve karayolu bağlantılarının
geliştirilmesi ve lojistik altyapının güçlendirilmesi üzerinde çalışabiliriz. Türkiye'den Bulgaristan'a doğal gaz iletim kapasitesinin artırılması, yalnızca ikili ilişkilerimiz açısından değil, Doğu Avrupa'nın enerji güvenliği bakımından da stratejik önem taşımaktadır. Özellikle Ukrayna dahil bölgedeki ülkelerin artan enerji ihtiyaçları dikkate alındığında, mevcut kapasitenin geliştirilmesi gerekmektedir.

Şu anda Türkiye'den Bulgaristan'a olan iletim kapasitesi, talep edilen ek hacimleri Bulgaristan üzerinden göndermemiz için yeterli değil. Bunun, Bulgaristan tarafında bazı ek yatırımlar gerektirdiğinin farkındayız ve doğalgaz şebekesinde bu yatırımları mümkün kılmak için birlikte çalışmaya hazırız."

Fidan, elektrik alanında da önemli bağlantısallık projelerinin olduğunu belirterek, Türkiye,
Bulgaristan, Azerbaycan ve Gürcistan arasındaki "Yeşil Enerji İletimi ve Ticareti" projesine önem verdiklerini, bu projeye ilişkin fizibilite çalışmalarına çok yakında başlamayı umduklarını, stratejik öneme sahip bu projede ilerleme kaydedebilmek için bu çalışmaları mümkün olan en kısa sürede tamamlamak istediklerini kaydetti.

Elektrik alanında, iki ülke arasında planlanan yeni enterkonneksiyon hattı projelerini sonuçlandırmak istediklerini, bu sayede Türkiye ile Bulgaristan arasındaki transfer kapasitesini 700-1100 megavat artıracaklarını aktaran Fidan, ulaştırma alanında da Bulgaristan’la ikinci demiryolu geçişini açmak ve Karadeniz Otoyolu Projesini hayata geçirmek istediklerini, bölgesel bağlantısallığı güçlendirecek girişimlerde Bulgaristan ile birlikte çalışmaya hazır olduklarını dile getirdi.

Fidan, son yıllarda yaşanan gelişmelerin, enerji, ulaştırma ve iletişim alanlarında kesintisiz bağlantısallığın stratejik önemini açık biçimde ortaya koyduğunu, küresel tedarik zincirlerinin güvenliği ve dayanıklılığı açısından yeni ulaştırma koridorlarının geliştirilmesinin artık bir tercih değil, bir gereklilik haline geldiğini söyledi.

"Trans-Hazar Doğu-Batı Orta Koridoru giderek daha cazip ve güvenilir bir güzergah olarak öne çıkmaktadır. Türkiye bu koridora stratejik önem atfetmektedir. Kalkınma Yolu Projesi ve diğer bağlantısallık girişimleri de Avrupa ile Asya arasındaki ticaret akışlarını daha hızlı, güvenli ve verimli hale getirmeyi amaçlamaktadır." ifadelerini kullanan Fidan, bağlantısallık açısından kilit bir ülke olan Türkiye'nin, küresel lojistiğin kalbi konumunda olduğunu ve bu koridorların nihai hedefi olan Avrupa pazarına açılan kapının ise Bulgaristan olduğunu aktardı.

Fidan, gümrük işlemlerinin kolaylaştırılması, sınır kapılarındaki kapasitenin artırılması, süreçlerin dijitalleştirilmesi ve taşımacılık süreçlerinin hızlandırılması yönünde
yakın işbirliğinin önemli olduğunu vurguladı.

Bulgaristan'ın Türkiye üzerinden gelen devasa lojistik akıştan sadece bir geçiş ülkesi olarak değil, aynı zamanda bu hatların lojistik üssü ve dağıtım merkezi olarak ekonomik anlamda en büyük faydayı sağlayacak ortakların başında geldiğini belirten Fidan, ziyaret vesilesiyle tüm bu projeleri taçlandıracak adımları atmayı hedeflediklerini belirtti.

Fidan, Bulgaristan tarafıyla bu konularda yakın işbirliği ve temasların sürdüğünü belirterek, şunları kaydetti:

"Aramızdaki Kapıkule Sınır Kapısı, Avrupa’nın birinci, dünyanın en işlek ikinci sınır kapısıdır. Yılda dört milyondan fazla aracın, on milyondan fazla yolcunun geçtiği bu kapımızın ve diğer mevcut sınır kapılarının genişletilmesi, ayrıca yeni kapılar açılması, ortak gündemimizde yer almaktadır. Amacımız, ticaretin önündeki engelleri azaltırken sınır güvenliğini en üst düzeyde muhafaza etmektir.

Türkiye’nin Avrupa, Orta Doğu, Kafkasya, Orta Asya ve Afrika’yı birbirine bağlayan stratejik konumu, Bulgaristan’ın Avrupa içindeki merkezi rolüyle birleştiğinde, bölgesel ve küresel ticaret için önemli fırsatlar ortaya çıkmaktadır. Önümüzdeki dönemde bağlantısallık alanındaki işbirliğimizi daha da ileri taşımayı hedefliyoruz."